«Αυτός που διαβάζει με όρους ανοχής, μπορεί να με διαβάσει. Αυτός που διαβάζει με όρους συμμετοχής, όχι».

Γ. Λ.

Αρχική Σελίδα Βιβλιογραφία Βιογραφικό Μεταφράσεις English/Français

In Memoriam: Carl Weissner : 1940-2012

Πέθανε σήμερα ένας σημαντικός συγγραφέας, εξαιρετικός εκδότης και προωθητήρας της νεότερης αμερικανικής λογοτεχνίας στην Ευρώπη.


  • So Who Owns Death TV, Beach Books Texts & Documents, San Francisco 1967 (mit William S. Burroughs und Claude Pelieu). Deutsche Ausgabe:

  • Fernseh-Tuberkulose, Nova Press, Frankfurt am Main 1969 (zusammen mit William S. Burroughs und Claude Pelieu)

  • The Braille Film, Nova Broadcast Press, San Francisco 1970 (Mit einem Beitrag von W. S. Burroughs)

  • The Louis Project, The Nova Broadcast Press, San Francisco, 1970 (zusammen mit Jan Herman)

  • Cut Up or Shut Up, Agentzia, Paris, 1972 (mit Jan Herman und Jürgen Ploog, „ticker tape“ Einleitung von W. S. Burroughs).

  • Burroughs, Berlin 1994 (zusammen mit Michael Köhler)

  • Death in Paris. Datei, datiert im Text 7. Dezember 2007, online, Reality Studio blog.

  • Manhattan Muffdiver, Milena, Wien 2010

  • Die Abenteuer von Trashman, Milena, Wien 2011 (mit einem Nachwort von Thomas Ballhausen)

  • Η ποίηση είναι μία ιερή ασθένεια του πνεύματος



    Η ποίηση είναι μία ιερή ασθένεια του πνεύματος∙ συντηρεί τη μεταφυσική κενότητα με τον τρόπο που ένα σώμα ολοκληρώνεται από τον θάνατο. Αντίκτυπος μη υπαρχόντων που προσδιορίζουν την αδιαφορία προς τη μάταιη αναζήτηση του ανθρώπου. Ηχώ προερχόμενη από κατεστραμμένη σιωπή. Ένα ελάττωμα του υπάρχειν που διευθετείται μεταξύ διάνοιας και οδύνης.

    Γ. Λ.
    Ιανουάριος 2012

    Yannis Livadas: La poésie est une maladie sacrée de l’esprit




    Η ποίηση είναι μία ιερή ασθένεια του πνεύματος∙ συντηρεί τη μεταφυσική κενότητα όπως ένα σώμα ολοκληρώνεται από τον θάνατο. 

    La poésie est une maladie sacrée de l’esprit ; elle entretient le vide métaphysique tel un corps qui s'accomplit à travers la mort.

    Yannis Livadas
    janvier 2012

    Γιάννης Λειβαδάς: Το ένοπτρο έναντι του κατόπτρου.


    Τώρα, που έχουν κατακαθίσει τα έργα των μεγάλων ποιητών, παγκοσμίως, η γραφή ενός μεμονωμένου «δυνατού» στίχου (ή στίχων) είναι κάτι πιο εφικτό από πριν. Η γραφή ενός στίχου/συνθήματος είναι πλέον αναμενόμενη από πολλούς και ευπρόσδεκτη από ακόμη περισσότερους. Το ζήτημα των ζητημάτων είναι πια ο στίχος ή οι στίχοι που θα βάλουν τον γραφιά «στο παιχνίδι». Ώστε τα συνθήματα να συναντηθούν και να σχηματιστεί η νέα συνθηματολογία που κατά συνέπεια θα καταρρεύσει λόγω απουσίας της ποίησης, όπως και προηγούμενα, στο κοντινό παρελθόν, έχει ξανασυμβεί.
    Επειδή, ως γνωστόν, η ποίηση είναι αέναος μαραθώνιος και όχι κούρσα εκατό μέτρων, η ποιητική δημιουργία εκφράζεται, στο ολικό της σχήμα, ως σύνθεση. Η σύνθεση είναι ο ορισμός του ποιητικού λόγου σε αντίθεση με τον βερμπαλισμό μιας ανάγκης να ξεστομίσει κανείς ένα ιδιωτικό «υπάρχω», ως συνήθως με τον ομφάλιο λώρο τυλιγμένο γύρω από τον λαιμό/ όταν μάλιστα πρόκειται για λαιμό νεανικό. Γιατί αναφέρομαι στους νεώτερους και όχι στους παλιούς.
    Κυρίως διαφωνούμε ή συμφωνούμε, μα αυτό δεν έχει και τόση σημασία, ειδικά εφόσον κάποιοι εξ ημών ανέκαθεν δεν αναγνώριζαν τα επιτελεία και τις επιτροπές και έχουν εσκεμμένα απομακρυνθεί  από τις σφαίρες των επιρροών και τους λογοτεχνικούς κύκλους. Κάποιοι μάλιστα έχουν από χρόνια δημοσίως τοποθετηθεί και υπογράψει αυτήν τους την στάση*, συνεπώς δεν τους αφορά προσωπικά η εξέδρα. Κυρίως γιατί κάθε διάκριση είναι ένας γελοιώδης πλεονασμός για ένα ποιητή.
    Είναι πλέον κουραστικό να γίνονται απανωτές αρνητικές αναφορές και παράπονα για τις κρίσεις, τις διακρίσεις και τις βραβεύσεις. Τα βραβεία, ορθώς, δίνονται σε αυτούς που πρέπει. Εφόσον το κριτικό σώμα και η σύνοδος των επαϊόντων δεν έχουν ακόμη λόγους να αναζητήσουν την μεταμόρφωση αυτού του σχετικού κόσμου.
    Αυτό που θέλω να υπογραμμίσω είναι ετούτο: οι αδικίες που διαπράττονται εις βάρος των καλύτερων  αφού οι υποδεέστεροι δέχονται, ως συνήθως, τις μεγαλύτερες διακρίσεις είναι ένα ζήτημα που θα λυθεί μόνον εφόσον προβάλλουν την αντίρρησή τους οι θιγόμενοι και οι αδικοχαμένοι. Που καθώς οι ίδιοι το προβάλουν, υφίστανται πράγματι. Ας αναλάβουν, αν θελήσουν, δράση. Λίγο ενδιαφέρει.
    Εκείνο το οποίο είμαι υποχρεωμένος, ως υπογράφων, και ως ποιητής, να επισημάνω είναι πως ανήκω σε εκείνους που θεωρούν την ποιητική δημιουργία, κάτι άλλο και εντελώς διαφορετικό από την κατάθεση εντυπώσεων και επαγωγικών αντιδράσεων πάνω σε μια σελίδα χαρτί.

    23 Ιανουαρίου 2012.

    [*όπως και ο υποφαινόμενος]

    Παρά ο Τζέιμς Τζόις

    Μία σαφής απόδειξη πως ο συγγραφέας είναι πιο σημαντικός από το βιβλίο που γράφει, είναι επίσης η περίπτωση του Τζέιμς Τζόις. Εάν θεωρείς τον "Οδυσσέα" δυσνόητο ή δύσκολο δεν υπάρχει ελπίδα να καταφέρεις την ανάγνωση. Αυτό που καταλαβαίνει κανείς διαβάζοντας αυτό το σπάνιο βιβλίο, δεν είναι παρά ο Τζέιμς Τζόις.

    Γ.Λ.

    [Οι οδηγίες ανάγνωσης των κριτικών σχολιασμών, των πανεπιστημίων και των λογοτεχνικών σεμιναρίων δεν έχουν αφήσει τίποτα όρθιο].

    Γιάννης Λειβαδάς: Για τον Ουόλτ Ουίτμαν

    (Αναδημοσίευση από το τεύχος 91 του λογοτεχνικού περιοδικού Εντευκτήριο (Φεβρουάριος 2011)


    Με δάσκαλο τον ίδιο του τον εαυτό, νιώθοντας πως ο ποιητής οφείλει να είναι άνθρωπος πλήρης (εμπειρικός και σκεπτόμενος), με την αυτοπεποίθηση ενός πανοραματικού πνεύματος, ο Ουόλτ Ουίτμαν συνέγραψε τα περίφημα ποιήματά του που αποτέλεσαν την συγκεντρωτική συλλογή «Φύλλα Χλόης». Εξίσου μυημένος στην μεταφυσική του πνεύματος, όσο και στην ιερότητα της σπατάλης του ανθρωπίνου δράματος, ο Ουίτμαν συνέθεσε ποιήματα που έμελλε να παίξουν τον ρόλο της πιο αξιόπιστης και απρόσβλητης μήτρας της Αμερικανικής ποίησης, αποτέλεσαν την βίβλο της. Ο άνθρωπος και ποιητής Ουίτμαν εμφανίστηκε παράδοξος και προκλητικός εξαιτίας των ασυνήθιστων μέτρων του. Μάλλον ο πρώτος (μετά τους Άγγλους Μίλτον και Μπλέικ) τόσο εύχυμος και με απίστευτη περιεκτικότητα ποιητής του δυτικού ημισφαιρίου, που δεν άφησε σχεδόν τίποτα έξω από την ποίησή του. Ο Ουίτμαν απέδειξε αποφασιστικά πως οι πολιτικοί, οι διανοούμενοι και οι φιλόλογοι δεν μπορούν να είναι αρκετοί για να δημιουργηθεί ο νέος άνθρωπος, και πως η δημοκρατία απορρέει αποκλειστικά από τις ηθικές και πνευματικές αξίες, όχι από τον καθιερωμένο (χειραγωγημένο) τρόπο ζωής και σκέψης των κοινωνιών. Ο Ουίτμαν ήταν εκείνος που ανέλαβε να αντικαταστήσει τους ημίθεους της αγγλικής παράδοσης και του γλαφυρού βικτοριανού αισθηματισμού με τους νέους και προκλητικούς του θεούς. Στην εποχή της πάντως η ποίησή του, πέρα από την άμεση και ενθουσιώδη επικρότηση του Ραλφ Ουάλντο Έμερσον, κρίθηκε ανούσια και άξεστη. Στην πορεία όμως ο Ουίτμαν δικαιώθηκε απόλυτα με την εμφάνιση αμερικανών ποιητών που ανεξάρτητα από τις προσδοκίες και τα οράματά τους κατέδειξαν την αμίμητη δυναμική των ιδεών και του ύφους του στο έργο τους. Τα πιο λαμπρά παραδείγματα αυτής της συνέχειας ήταν ο Χαρτ Κρέιν, ο Χάρολντ Νορς και ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.
    Το 1892 με το συνολικό του ποιητικό έργο, ο Ουίτμαν δημιούργησε αυτό που σήμερα θεωρούμε αμερικανική ποίηση, σύμφωνα με οιαδήποτε φιλολογική έννοια. Ως τότε η ποίηση της Αμερικής δεν ξεχώριζε σε τίποτα από την αγγλική. Ο Ουίτμαν δεν κατοχύρωσε απλά τη νέα, καθημερινή αμερικανική ομιλία, αλλά έδωσε φωνή στις ίδιες της αμερικανικές πολιτείες, καταθέτοντας στην ποίησή του το πνεύμα αυτοτέλειας, ευρύτητας και ιδιορρυθμίας αυτού του νέου έθνους με μία ανεξαρτησία όμως που σαφέστατα ξεπερνούσε ακόμη και την ίδια του την πατρίδα. Ο ποιητής ωθήθηκε και ώθησε την Αμερική σ’ ένα άφταστο μέλλον.
    Ο Ουίτμαν δεν επιδοκίμασε απλώς τα «θυελλώδη και κυκλώνεια» κηρύγματα του Έμερσον, προσέφερε και ο ίδιος στην ανάρρηση της νέας εκείνης φιλοσοφικής σχολής, ακόμη κι αν οι δικές του απόψεις δεν μπόρεσαν παρά να τοποθετηθούν στα όρια του Υπερβατισμού (Transcendentalism). Μαζί μ’ αυτόν, όμως, και τον Χένρι Ντέιβιντ Θoρο, εκείνη η φιλοσοφική ιδεολογία του «φυσικού ανθρώπου» έφτασε στο απόγειο της.
    Ο Ουίτμαν έγραψε σχεδόν σαν «βάρβαρος», άσεμνος και προκλητικός. Οι στίχοι του ανέκυψαν από ένα χάος, μιαν απεραντοσύνη στην οποία συμμετέχουν και ανταποδίδουν τα πάντα. Ο «Θεός» στον Ουίτμαν ήταν άλλος, όχι ο γνωστός μας θεός· ο ίδιος ο ποιητής ήταν ένα μέγεθος μελλοντικό και αξιοποιούσε κάθε τι από το Όλον· η Αμερική δεν ήταν η αμιγώς εθνική πατρίδα μα ο δείκτης δημοκρατικής ελευθερίας για την ανάταση όλων των εθνών.
    Εντούτοις, από όλο το φάσμα των ενεργειών της χώρας του, ο Ουίτμαν εισέπραξε την απόλυτη πανωλεθρία. Το αμερικανικό έθνος αποδείχτηκε άφρον, οι Αμερικανοί πολίτες εγκαινίασαν μία βαβυλώνια πατρίδα δολοφονώντας τον Λίνκολν και κατρακύλησαν φτάνοντας στο σημερινό μίασμα. Η ποίηση μετά απ’ αυτόν καθυστέρησε τραγικά να ερμηνεύσει το μήνυμά του (σχεδόν όλοι οι «επιφανείς» Αμερικανοί ποιητές μετά απ’ αυτόν, θεωρήθηκαν «Ουιτμανικοί» αναιτιολόγητα) το έργο του διπλιάστηκε από τις δήθεν εξεζητημένες προσεγγίσεις κριτικών και γραφιάδων που κατόπιν θεωρήθηκαν βαρυσήμαντες από την γνωστή ακαδημαϊκή αυθαιρεσία.
    Ο Ουόλτ Ουίτμαν είναι ξεκάθαρο πλέον πως ήταν εκείνος που εγκαινίασε μία νέα εποχή στα παγκόσμια γράμματα· την εποχή που ο ποιητής αναλαμβάνει χρέη συνειδητού οδηγητή της κοινωνίας, και όχι μόνο του σοφού παρατηρητή ή διανοητή που συνδράμει επιλεκτικά στην επίλυση των «μειζόνων προβλημάτων» της ανθρωπότητας. Ο ποιητής αποτιμά με σφοδρότητα και επαναξιολογεί τα πάντα – στη νέα ιεράρχηση το μυστηριακό καταλαμβάνει την θέση ουσίας του σύμπαντος και συνάμα κάθε δογματισμός παύει να εγκαλεί και να προσδιορίζει οποιαδήποτε πτυχή της ζωής. Όλο σχεδόν το ποιητικό έργο του Ουίτμαν διαπνέεται από το όραμα του γάμου της εμπειρίας με την ενόραση και την επιζήτηση του μεταφυσικού αυτοπροσδιορισμού.
    Η εμβρίθεια και οι ιδέες του Ουόλτ Ουίτμαν, διόλου τυχαία, δεν κατάφεραν να γονιμοποιηθούν από το νεότερο σώμα της ελληνικής ποίησης. Εκείνη η πρώτη αγωνιώδης μετάφραση του Ν. Προεστόπουλου πέρασε στην εποχή της σχεδόν στα αζήτητα. Η απαίδευτη «εμπροσθοφυλακή» της ποιητικής γραφής ουδέποτε μπόρεσε να καταστήσει δυνατή την συνάντησή της με την ποίηση του αμερικανού ποιητή. Ελπίζουμε κάθε νέα προσπάθεια της προβολής των έργων τέτοιων εμβληματικών ποιητών να έχει καλύτερη τύχη και να αρχίσουν επιτέλους να βρίσκουν την απήχηση που τους αναλογεί.
    Οι τελευταίες εκδόσεις ποιημάτων του Ουίτμαν από τις εκδόσεις Ηριδανός, (εξαιρουμένων των ασυνάρτητων προλογικών τους θέσεων, που από μόνες τους καταδεικνύουν την απουσία μιας απαιτούμενης βαθιάς γνώσης για τον ποιητή και το έργο του), επανατοποθέτησαν τον εμβληματικό αυτό δημιουργό στα ράφια των βιβλιοπωλείων.
    Και οι τρεις τόμοι από αισθητικής πλευράς είναι πραγματικά κοσμήματα. Όσον αφορά την μετάφραση οφείλουμε να σχολιάσουμε πως η κάθε μεταφράστρια δοκιμάστηκε για να διατηρήσει οριακή ισορροπία μεταξύ της αισθητικής και του συλλογισμού των ποιημάτων. Και όλα αυτά γιατί τα ποιήματα του Ουίτμαν είναι έργα πολύ υψηλών απαιτήσεων. Η έκφραση των εντάσεων της ουϊτμανικής λύρας σε άλλη γλώσσα προϋποθέτει, εκτός από την ειδική σχέση με τον δημιουργό ως έργο, την καταστολή κάθε ψήγματος «καλλιτεχνικής» ευσχημοσύνης ώστε να μην υποβαθμιστεί το ταμπεραμέντο του ποιητή. Η ουϊτμανική γλώσσα κυμαίνεται από την σχεδόν άγαρμπη ευθύτητα του καθημερινού λόγου, ως τις κορυφώσεις μίας ιδιάζουσας συγκινησιακής έξαψης – οι οποίες εξάλλου ήταν εκείνες που έκαναν τον ποιητή να ξεχωρίσει τόσο πολύ από τους ποιητές της εποχής του. Οπωσδήποτε ένα τόσο τολμηρό και θεμελιώδες έργο είναι αναμενόμενο να επιδέχεται εσαεί μεταφραστικές απόπειρες… «με κάθε κόστος αφήνω να μιλήσει, η φύση δίχως έλεγχο με έμφυτη ορμή».

    Αρχειοθήκη ιστολογίου

    .

    Σταθεροί επισκέπτες